wizyt: 1640402

Dodatki » Złożoność wielobiegunowego świata

Złożoność wielobiegunowego świata.

 

Jeśli wierzyć ministrowi finansów Niemiec Peerowi Steinbrückowi, kryzys finansowy zapowiada koniec hegemonii Wall Street i nadejście wielobiegunowego świata. Czy jest w tym choć ziarnko prawdy?

Uwagę zawsze przyciągały zmiany potęg w czasach kryzysu. Załamanie rynku akcji w 1929 roku często jest interpretowane jako przeniesienie gospodarczej potęgi z Wielkiej Brytanii do Stanów Zjednoczonych. Należy jednak być ostrożnym wobec interpretacji, które próbują zredukować skomplikowaną rzeczywistość do prostej dynamiki.

Mniej niż pięć lat temu było właściwie niemożliwe mówienie o Stanach Zjednoczonych bez pojęcia hiperpotęgi. Dzisiaj mamy do czynienia z przeciwnym niebezpieczeństwem - zbyt szybkiej dewaluacji amerykańskiej potęgi w związku z następstwami wydarzeń na Wall Street i w Afganistanie.

Kryzys może ujawnić modyfikacje w relacjach potęg, ale rzadko je wyjaśnia. Relatywny spadek wpływów Wall Street zaczął się 10 lat temu, od kiedy można zaobserwować wzrost rynków akcji gospodarek wschodzących. Z tego punktu widzenia w tym kryzysie prawdziwa stawka rozgrywa się nie tyle o spadek znaczenia Wall Street, co o model innowacyjności finansowej i deregulację, które doprowadziły amerykańską komisję papierów wartościowych (Securities and Exchange Commission), przy zgodzie Departamentu Skarbu oraz Rezerwy Federalnej, do zmniejszenia swojego nadzoru systemu finansowego Stanów Zjednoczonych.

Dlatego też Europa ma szansę pod przewodnictwem Niemiec i Francji obronić model, który zamiast ograniczać innowacje finansowe, wspiera je silniejszymi regulacjami utrzymanymi w tradycji europejskiej.

Wielobiegunowość gospodarcza nie gwarantuje strategicznej wielobiegunowości. Jeśli te dwie dynamiki byłyby dokładnie skorelowane, świat już byłby wielobiegunowy. Ale nie są i w przeciwieństwie do tego co można sądzić nie są nawet bliskie tego. Będąc w posiadaniu 25 procent światowego bogactwa, Ameryka ciągle jest strategicznym gwarantem znacznej części światowej potęgi gospodarczej. Stany Zjednoczone gwarantują bezpieczeństwo zarówno Europy, jak i Japonii.

Obronność Europy może pozostać instrumentem tzw. miękkiej siły, mającym więcej wspólnego z utrzymaniem pokoju niż środkami przymusu. Presja ze strony Rosji uwydatni zależność Europy od Stanów Zjednoczonych zamiast zwiększyć jej strategiczną autonomię. Podobnie jest w przypadku Japonii. Presja ze strony Chin i zagrożenie ze strony Korei Północnej sprawiają, że jest bardziej niż kiedykolwiek wcześniej zależna od amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa.

Nie oznacza to, że Europejczycy lub Japończycy zawsze są pod rozkazami Waszyngtonu. Na przykład premier Włoch Silvio Berlusconi, który czasem jest oskarżany o bycie wasalem USA, jest jednym z bardziej powściągliwych europejskich przywódców wobec polityki powstrzymywania wobec Rosji.

Na koniec trzeba sobie uzmysłowić co należy rozumieć poprzez system wielobiegunowy. Najbardziej powszechne znaczenie to dzielenie władzy przez wielu aktorów. Ale nie musi być dzielona w równym stopniu przez tych, którzy ją posiadają. Nie ma wątpliwości, że USA będą zmuszone bardziej niż kiedykolwiek wcześniej zbudować wydajną koalicję, by uzyskać efekty. Ale w wielobiegunowym świecie pomiędzy biegunami istnieje konkurencja. Chiny są nieufne wobec Japonii i Indii; Rosja obawia się wzrostu potęgi Chin; a Indie postrzegają swój wzrost w kontekście bliskich stosunków z USA, by przeciwdziałać Pekinowi.

Istotnie poza Rosją żadna rosnąca potęga nie ma prawdziwych planów przeciwstawienia się Stanom Zjednoczonym. Rosja jest byłą potęgą, która chce odbudować swój status. Dla dobra własnej tożsamości Rosja musi się starać, by Zachód odnosił się do niej z szacunkiem, podczas gdy ani Chiny, ani Indie nie potrzebują takiej konfrontacji, by zaznaczyć się w świecie, przynajmniej nie w tej chwili. Ponadto, jeśli stan amerykańskiej gospodarki jeszcze się pogorszy, pierwsze z tego powodu ucierpią rynki wschodzące.

Nawet jeśli Chiny nie zdetronizują USA, ich wybicie się i tak je skrępuje. Podobnie gruziński kryzys pozostawi blizny na stosunkach Rosji zarówno z Europą, jak i Ameryką. Ale te blizny nie będą wieczne. Fakt, że Chiny są niezwykle niezadowolone z polityki Rosji w Gruzji demonstruje, że teoria "Zachód przeciwko reszcie świata" nie jest trafna. Wielobiegunowość już ma miejsce. Ale jej konsekwencje są zbyt odległe, by je odgadnąć, również w przypadku Stanów Zjednoczonych.

Autor: Zaki Laidi jest profesorem Sciences Po. Opublikował ostatnio książkę „Norms over Force: The Enigma of European Power” (Palgrave)
© The Financial Times Limited 2008


Działania w OKO

♦ Warsztaty gitarowe
♦ Forum filmowe
Teatr tekstu


FORUM DYSKUSYJNE


WSZYSTKIE DZIAŁANIA
OKO SĄ BEZPŁATNE

Od 1 sierpnia 2008
Stowarzyszenie Akademia Wspierania
Rozwoju Człowieka 
zaangażowało się
w partnerskie  prowadzenie
Ośrodka Kreatywności Obywatelskiej
więcej

Kontakt

█ Siedziba główna
ul. Komorowicka 15
43-300 Bielsko-Biała

033 810 39 40
0 519 665 967

pn. – pt.  godz. 10.00–18.00

Dział obywatelski    Dział kultury
Dział edukacji     Dział informacji


█ Reintegracja osób starszych

ul. Kosynierów 22
43-300 Bielsko-Biała

 033 822 07 91
0 501 561 370

 

pn. – pt.  godz. 7.00–11.00

więcej informacji 

█ Koordynator projektu

Ośrodek jest przystosowany
dla osób niepełnosprawnych

 
WOLONTARIAT
Dysponujesz wolnym czasem?
Chcesz zrobić coś dla innych?
Zapraszamy do współpracy.

Projekt nr 10277/FOP07/2/MA/1375 – Ośrodek Kreatywności Obywatelskiej (OKO) – został zrealizowany przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych
Operator – Fundacja Fundusz Współpracy, ul. Górnośląska 4a, 00-444 Warszawa tel.+48 22 45 09 868, fax+48 22 45 09 803,
 www.funduszngo.pl, fop@cofund.org.pl.
Projekt realizowany przez Stowarzyszenie Mieszkańców Osiedla im. Wojewody Grażyńskiego SMOG
w partnerstwie ze Stowarzyszeniem Wspierania Działań Kulturotwórczych
Uwaga Kultura
Strona kojarzona ze słowami kluczowymi: oko bielsko, oko, rada osiedla, wolontariat